Trong bối cảnh hạ tầng kết nối, chuyển đổi số và chuỗi cung ứng khu vực được thúc đẩy mạnh mẽ, việc tăng cường hợp tác giữa ba nước được kỳ vọng sẽ mở rộng không gian tăng trưởng, nâng cao giá trị thương mại và tạo động lực phát triển mới cho khu vực. Đây cũng là nội dung được đặt ra tại Hội nghị kết nối giao thương vùng biên giới Việt Nam - Campuchia - Lào do Bộ Công Thương và UBND tỉnh An Giang tổ chức tại thị xã Tịnh Biên ngày 5/6 vừa qua.
Ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác (MoU) giữa Câu lạc bộ doanh nghiệp Việt Nam và Hội Khmer - Việt Nam (Hội Doanh nhân Campuchia gốc Việt). Ảnh: TTXVN
Từ giao thương cửa khẩu đến liên kết chuỗi giá trị
Hội nghị không chỉ là hoạt động xúc tiến thương mại giữa các địa phương và doanh nghiệp ba nước, mà còn phản ánh xu hướng chuyển dịch trong tư duy phát triển kinh tế biên giới: từ giao thương truyền thống sang liên kết chuỗi giá trị xuyên biên giới, với trọng tâm là logistics, đầu tư và sản xuất.
Tại hội nghị, các nội dung thảo luận cũng cho thấy xu hướng này không còn mang tính định hướng mà đã trở thành yêu cầu thực tiễn trong bối cảnh thương mại khu vực và toàn cầu đang thay đổi nhanh chóng. Các doanh nghiệp ngày càng ưu tiên đa dạng hóa nguồn cung, tối ưu chi phí logistics và mở rộng thị trường, qua đó làm gia tăng nhu cầu kết nối sâu giữa các nền kinh tế có tính bổ trợ như Việt Nam, Campuchia và Lào. Theo đó, khu vực biên giới không chỉ đóng vai trò là điểm trung chuyển hàng hóa, mà đang dần trở thành mắt xích trong chuỗi giá trị khu vực.
Số liệu được đưa ra tại hội nghị cho thấy dư địa hợp tác còn lớn. Campuchia hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong ASEAN, với kim ngạch thương mại song phương năm 2025 đạt khoảng 11,33 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm trước. Trong khi đó, hợp tác Việt Nam - Lào tiếp tục được thúc đẩy thông qua các cơ chế về thương mại, năng lượng và kết nối hạ tầng.
Tuy nhiên, các ý kiến tại hội nghị cũng cho thấy tăng trưởng thương mại hiện nay vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Giá trị gia tăng trong hàng hóa còn thấp, hoạt động chế biến sâu chưa phát triển mạnh, trong khi liên kết giữa doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng vẫn còn hạn chế.
Điều này đặt ra yêu cầu phải chuyển dịch mô hình phát triển, từ mở rộng trao đổi hàng hóa sang nâng cao chất lượng liên kết sản xuất và dịch vụ logistics. Trong đó, việc phát triển các trung tâm logistics và kết nối đa phương thức được xem là yếu tố then chốt giúp giảm chi phí vận tải, đồng thời nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng khu vực.
An Giang – điểm kết nối trên hành lang kinh tế
Trong tổng thể liên kết khu vực, An Giang đang nổi lên như một trong những điểm kết nối quan trọng giữa Đồng bằng sông Cửu Long với Campuchia và các quốc gia trong không gian kinh tế khu vực.
Với gần 148 km đường biên giới tiếp giáp Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu quốc tế Vĩnh Xương và Tịnh Biên, địa phương này sở hữu lợi thế lớn trong phát triển thương mại biên giới, logistics và dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu. Năm 2025, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu biên giới của tỉnh đạt hơn 1,28 tỷ USD, với các mặt hàng chủ lực gồm nông sản, thủy sản, gạo, nguyên liệu sản xuất và hàng tiêu dùng.
Tuy nhiên, tại hội nghị, nhiều phân tích cũng cho thấy lợi thế địa lý mới chỉ là điều kiện cần. Để trở thành trung tâm kết nối thực sự, An Giang vẫn phải đối mặt với thách thức lớn về hạ tầng logistics và liên kết vùng. Hiện nay, kết nối giữa khu vực cửa khẩu với vùng sản xuất, khu công nghiệp, cảng biển và các trung tâm logistics nội địa vẫn chưa đồng bộ, làm gia tăng chi phí vận chuyển và ảnh hưởng đến sức cạnh tranh của doanh nghiệp.
Các ý kiến từ đại biểu Campuchia và Lào cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng cửa khẩu, phát triển kho bãi, trung tâm logistics và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng, coi đây là điều kiện quan trọng để nâng cao hiệu quả liên kết kinh tế xuyên biên giới.
Cửa khẩu quốc tế Tịnh Biên sở hữu nhiều lợi thế để phát triển logistics, dịch vụ hỗ trợ xuất nhập khẩu và thương mại biên giới Việt Nam- Campuchia. Ảnh: TTXVN
Từ cửa ngõ giao thương đến không gian kinh tế liên kết
Một điểm nhấn quan trọng được đặt ra tại hội nghị là sự thay đổi trong cách tiếp cận phát triển kinh tế biên giới. Thay vì tập trung vào hoạt động trao đổi hàng hóa đơn thuần, các địa phương đang hướng tới xây dựng chuỗi cung ứng xuyên biên giới với sự tham gia của doanh nghiệp ba nước.
Điều này đồng nghĩa với việc khu vực biên giới không chỉ là nơi trung chuyển hàng hóa mà đang dần trở thành không gian sản xuất, chế biến, logistics và dịch vụ. Các lĩnh vực như chế biến nông sản, năng lượng tái tạo, logistics hiện đại và thương mại điện tử xuyên biên giới được xác định là những động lực tăng trưởng mới trong giai đoạn tới.
Bên cạnh đó, xu hướng phát triển xanh và các yêu cầu ngày càng khắt khe về truy xuất nguồn gốc, tiêu chuẩn môi trường cũng đang đặt ra yêu cầu nâng cấp chất lượng liên kết kinh tế khu vực. Việc hình thành các vùng nguyên liệu chung, phát triển công nghiệp chế biến sâu và ứng dụng công nghệ số trong quản lý chuỗi cung ứng không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao giá trị hàng hóa của cả ba quốc gia.
Trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư và tái cấu trúc chuỗi cung ứng khu vực ngày càng mạnh mẽ, việc hình thành các hành lang kinh tế liên kết giữa Việt Nam, Campuchia và Lào không chỉ mở rộng không gian phát triển cho các địa phương biên giới mà còn thúc đẩy chiều sâu liên kết kinh tế trong cấu trúc thương mại và đầu tư ASEAN. Đây cũng là hướng đi giúp kinh tế biên giới chuyển từ lợi thế địa lý sang lợi thế phát triển dài hạn.
Thanh Thủy