Tăng lực đẩy cho thương mại chính ngạch
Khác với các chính sách ưu đãi đơn thuần, Nghị định 56/2026/NĐ-CP thiết kế cơ chế hưởng ưu đãi gắn chặt với ba điều kiện cốt lõi: hàng hóa thuộc danh mục quy định; có Giấy chứng nhận xuất xứ mẫu S (C/O form S) do cơ quan có thẩm quyền Campuchia cấp; và được làm thủ tục tại đúng các cặp cửa khẩu được chỉ định.
Cách tiếp cận này cho thấy định hướng rõ ràng: khuyến khích doanh nghiệp chuyển mạnh sang thương mại chính ngạch, nâng cao tính minh bạch và siết chặt kiểm soát xuất xứ trong bối cảnh gian lận thương mại, chuyển tải bất hợp pháp vẫn tiềm ẩn rủi ro.
Điều tiết linh hoạt với mặt hàng nhạy cảm
Đối với lúa gạo, mặt hàng có tác động trực tiếp đến cân đối cung cầu nội địa, thuế suất ưu đãi chỉ áp dụng trong phạm vi hạn ngạch. Phần vượt hạn ngạch sẽ quay về mức thuế theo các cam kết liên quan hoặc biểu thuế hiện hành. Trong khi đó, lá thuốc lá khô được phân thành ba trường hợp tương ứng với từng mức hạn ngạch cụ thể và mức thuế khác nhau. Thiết kế này phản ánh mục tiêu kép: mở rộng cơ hội nhập khẩu nguyên liệu phục vụ sản xuất, đồng thời bảo vệ ngành nông nghiệp và chế biến trong nước.
Hình ảnh minh họa
Cơ chế hoàn thuế: Tín hiệu hỗ trợ doanh nghiệp
Một điểm đáng chú ý là quy định chuyển tiếp cho phép hoàn trả phần chênh lệch thuế đã nộp đối với các tờ khai đăng ký từ ngày 28/4/2025 đến trước 12/2/2026 nếu đáp ứng đủ điều kiện ưu đãi. Trong bối cảnh chính sách được ban hành sau thời điểm phát sinh giao dịch, quy định này được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá là động thái kịp thời, góp phần giảm áp lực chi phí và củng cố niềm tin vào tính ổn định của môi trường chính sách. Dư địa tăng trưởng còn rộng: Số liệu năm 2025 cho thấy thương mại song phương giữa Việt Nam và Campuchia đạt 11,33 tỷ USD, tăng 11,7% so với năm 2024. Cán cân thương mại tương đối cân bằng, với xuất khẩu từ Việt Nam đạt 5,67 tỷ USD và nhập khẩu đạt 5,66 tỷ USD.
Trong bối cảnh đó, biểu thuế ưu đãi đặc biệt được kỳ vọng sẽ tiếp tục thúc đẩy lưu thông hàng hóa qua các tuyến cửa khẩu biên giới, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và mở rộng thị trường cho khu vực doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực biên mậu.
Thách thức nằm ở năng lực tuân thủ
Tuy nhiên, hiệu quả thực tế không chỉ nằm ở chính sách. Doanh nghiệp muốn tận dụng ưu đãi cần chuẩn hóa quy trình hồ sơ, bảo đảm tính hợp lệ của C/O mẫu S, kiểm soát chặt hạn ngạch và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ hải quan. Trong môi trường thương mại ngày càng đòi hỏi tính minh bạch và truy xuất nguồn gốc, năng lực tuân thủ sẽ là yếu tố quyết định doanh nghiệp có thể biến ưu đãi thuế thành lợi thế cạnh tranh thực sự hay không. Biểu thuế mới vì thế không chỉ là công cụ tài khóa, mà còn là phép thử về mức độ chuyên nghiệp hóa của cộng đồng doanh nghiệp biên mậu trong giai đoạn hội nhập sâu rộng hơn giữa hai nền kinh tế láng giềng.
Giang Thanh