Tăng cường kết nối chiến lược Việt Nam - Trung Quốc
Chủ trương tăng cường kết nối chiến lược giữa Việt Nam và Trung Quốc, trong đó có Dự án tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối với tuyến đường sắt Phòng Thành Cảng - Đông Hưng (Trung Quốc) đã được lãnh đạo cấp cao hai Đảng, hai Nhà nước thống nhất trong chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Trung Quốc tháng 4/2026 vừa qua.
Với ý nghĩa là tuyến giao thông chiến lược có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong kết nối liên vùng và liên vận quốc tế, cử tri tỉnh Quảng Ninh đề nghị quan tâm ưu tiên bố trí nguồn lực để triển khai dự án trước năm 2030; đồng thời đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư, sớm khởi công dự án nhằm phát huy hiệu quả kết nối chiến lược giữa Việt Nam và Trung Quốc trong thời gian tới.
Theo Bộ Xây dựng, triển khai Chương trình hành động của Ban Chấp hành Trung ương Đảng thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, thỏa thuận chung giữa hai nước Việt Nam - Trung Quốc và chỉ đạo của Chính phủ, Bộ Xây dựng đã giao Cục Đường sắt Việt Nam phối hợp với cấp có thẩm quyền phía Trung Quốc triển khai quy hoạch chi tiết tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, dự kiến hoàn thành trong năm 2026.
Tàu liên vận quốc tế trên tuyến đường sắt Việt Nam. Ảnh tư liệu minh hoạ (TTXVN)
Bộ Xây dựng cũng đã giao Ban Quản lý dự án Đường sắt lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi dự án tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái để trình cấp có thẩm quyền xem xét, cho ý kiến về chủ trương đầu tư, trong đó có nội dung về tiến độ, bố trí nguồn lực triển khai dự án.
Về tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái, theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt Việt Nam thời kỳ 2021 - 2025, tầm nhìn đến năm 2050 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái có chiều dài khoảng 187 km, điểm đầu tại ga Nam Đình Vũ (Hải Phòng), điểm cuối tại khu vực Móng Cái (Quảng Ninh).
Dự kiến tuyến được đầu tư với khổ đường 1435 mm, điện khí hóa, lộ trình nghiên cứu đầu tư trong giai đoạn 2021 - 2030.
Mở thêm dư địa cho thương mại biên giới
Việc nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư tuyến đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái trong mối liên kết với tuyến Phòng Thành Cảng - Đông Hưng (Trung Quốc) có ý nghĩa lớn đối với việc hoàn thiện mạng lưới giao thông phục vụ thương mại và logistics trên tuyến biên giới phía Bắc.
Trước hết, tuyến đường sắt nếu được đầu tư và kết nối đồng bộ sẽ tạo thêm một phương thức vận tải hàng hóa có năng lực lớn, góp phần đa dạng hóa phương thức vận chuyển giữa các trung tâm sản xuất, cảng biển, khu kinh tế và khu vực cửa khẩu. Đặc biệt, Hải Phòng là đầu mối cảng biển lớn, trong khi Móng Cái là một trong những địa bàn trọng điểm về thương mại biên giới với Trung Quốc. Việc kết nối hai khu vực bằng đường sắt có thể hình thành hành lang vận tải liên tục từ khu vực cảng biển đến cửa khẩu.
Đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, sự kết nối này có thể mở rộng lựa chọn về phương thức vận chuyển, qua đó tăng khả năng tổ chức các chuỗi logistics phù hợp với từng nhóm hàng và từng thị trường. Khi hạ tầng đường sắt được kết nối với hệ thống cảng biển, đường bộ và cửa khẩu, hàng hóa có thể được tổ chức theo mô hình vận tải đa phương thức, giảm sự phụ thuộc vào một phương thức vận tải duy nhất.
Về dài hạn, khi hạ tầng giao thông được hoàn thiện, các khu công nghiệp, trung tâm logistics, khu kinh tế và các dịch vụ hỗ trợ thương mại dọc hành lang Hải Phòng - Quảng Ninh - Móng Cái có thêm điều kiện phát triển. Không chỉ hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu được hưởng lợi, các hoạt động kho bãi, logistics, phân phối, dịch vụ thương mại và hỗ trợ doanh nghiệp cũng có thể được thúc đẩy.
Đối với thương mại biên giới, một hệ thống vận tải kết nối thông suốt còn góp phần nâng cao năng lực lưu chuyển hàng hóa, giảm chi phí logistics và tăng tính chủ động của doanh nghiệp trong việc lựa chọn tuyến vận chuyển. Đây là yếu tố có ý nghĩa trong nâng cao sức cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam tại thị trường Trung Quốc, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận hàng hóa và nguyên liệu từ thị trường này.
Tuy nhiên, hiệu quả của tuyến đường sắt sẽ phụ thuộc lớn vào khả năng kết nối đồng bộ giữa đường sắt với cảng biển, đường bộ, cửa khẩu, trung tâm logistics và hệ thống hạ tầng phía Trung Quốc. Cùng với đầu tư hạ tầng, việc phối hợp về tổ chức vận tải, thủ tục thông quan, kiểm tra chuyên ngành và logistics xuyên biên giới cũng cần được quan tâm để phát huy tối đa hiệu quả của hành lang liên vận.
Trong bối cảnh thương mại Việt Nam - Trung Quốc tiếp tục phát triển, việc từng bước hoàn thiện các tuyến kết nối giao thông chiến lược, trong đó có đường sắt Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái kết nối với Phòng Thành Cảng - Đông Hưng, được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành hành lang vận tải và logistics xuyên biên giới hiệu quả, thúc đẩy thương mại, tăng cường liên kết kinh tế và tạo thêm động lực cho phát triển thương mại biên giới Việt Nam - Trung Quốc.
Minh Lý