Tối ưu công nghệ soi chiếu: Hiệu quả đo đếm được
Theo dữ liệu từ Cục Hải quan, trong quý I/2026, toàn Ngành đã thực hiện soi chiếu 5.474 container bằng hệ thống máy soi tự động. Đáng chú ý, kể từ khi các giải pháp hiện đại hóa được triển khai, tỷ lệ vi phạm liên quan đến khai sai chủng loại, số lượng hoặc mã số hàng hóa đã giảm xuống dưới 1%.
Kết quả này phản ánh rõ hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ trong kiểm tra, giám sát. Thay vì kiểm tra đại trà, cơ quan Hải quan đã có thể phân loại chính xác mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, qua đó giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế nhưng vẫn kiểm soát chặt chẽ các hành vi gian lận, đồng thời không làm gián đoạn chuỗi cung ứng.
Công tác soi chiếu hàng hóa được tăng cường nhằm nâng cao hiệu quả giám sát hải quan
Đặc biệt, việc đưa vào vận hành hệ thống máy soi container di động đã tạo bước đột phá lớn. Nếu trước đây, việc kiểm tra một container 40 feet có thể mất từ 2–3 giờ, thì nay chỉ cần khoảng 10–15 phút để hoàn tất phân tích và đánh giá. Không chỉ rút ngắn thời gian, phương thức này còn giúp doanh nghiệp không phải dỡ toàn bộ hàng hóa, tiết kiệm đáng kể nhân lực và chi phí phát sinh.
Hệ thống soi chiếu tự động cũng cho phép phát hiện sớm các rủi ro gian lận thương mại, từ đó giảm chi phí lưu bãi và hạn chế tổn thất không cần thiết. Đây là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hoạt động thương mại quốc tế.
Không dừng lại ở vai trò thiết bị hỗ trợ kiểm tra tại chỗ, hệ thống máy soi và công nghệ AI đang dần trở thành nguồn dữ liệu cốt lõi cho mô hình “Hải quan thông minh” dự kiến hoàn thiện vào năm 2030.
Tại một số đơn vị như Chi cục Hải quan khu vực III, việc triển khai đồng bộ máy soi kết hợp camera AI đã nâng cao đáng kể năng lực giám sát. Các nền tảng này không chỉ nhận diện hình ảnh mà còn hỗ trợ phân tích dữ liệu, tạo tiền đề cho việc chuyển đổi sang phương thức quản lý dựa trên đánh giá rủi ro.
Thông qua khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu tập trung, đơn vị đã tối ưu hóa quy trình phân luồng, kiểm soát tỷ lệ luồng Đỏ dưới 5%. Nhờ đó, thời gian thông quan được rút ngắn đáng kể, đồng thời doanh nghiệp có thể giảm tới 30% chi phí và thủ tục hành chính.
Trong mô hình mới, toàn bộ dữ liệu soi chiếu và kết quả phân tích sẽ được số hóa, kết nối với hệ thống quản lý rủi ro tập trung để phục vụ đánh giá doanh nghiệp. Điều này cho phép cơ quan Hải quan chuyển từ “kiểm tra trước” sang “giám sát thông minh”, dựa trên lịch sử tuân thủ và mức độ rủi ro.
Số hóa quy trình: Minh bạch và giảm phụ thuộc con người
Song song với việc ứng dụng công nghệ, ngành Hải quan đang tái thiết kế toàn bộ quy trình theo hướng số hóa và điện tử hóa. Mục tiêu là giảm thiểu tối đa sự can thiệp chủ quan của con người, qua đó nâng cao tính minh bạch và nhất quán trong hoạt động quản lý.
Theo đại diện Cục Hải quan, đề án tái thiết kế quy trình đã được phê duyệt, với mục tiêu rút ngắn thời gian thông quan và tối ưu phân luồng. Cụ thể, tỷ lệ luồng Xanh được kỳ vọng đạt trên 60%, trong khi luồng Đỏ sẽ được kiểm soát không vượt quá 4%.
Lộ trình này cũng gắn với việc cắt giảm khoảng 30% điều kiện kinh doanh không cần thiết, góp phần giảm chi phí logistics và tạo môi trường cạnh tranh công bằng hơn. Trong đó, các doanh nghiệp tuân thủ tốt sẽ được hưởng lợi trực tiếp từ tốc độ thông quan nhanh và thủ tục đơn giản.
Thực tế cho thấy, mỗi phút được rút ngắn tại cửa khẩu đều mang lại lợi ích kinh tế rõ rệt. Thời gian thông quan nhanh hơn giúp doanh nghiệp tăng vòng quay vốn, giảm chi phí lưu kho bãi và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.
Việc triển khai đồng bộ hệ thống soi chiếu tự động và camera AI không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn là nền tảng để xây dựng hệ sinh thái hải quan số. Khi dữ liệu trở thành trung tâm của quản lý, các rào cản về thời gian và thủ tục sẽ dần được tháo gỡ.
Kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy quyết tâm cải cách mạnh mẽ của ngành Hải quan trong việc hiện đại hóa, minh bạch hóa và tạo thuận lợi thương mại. Quan trọng hơn, sự chuyển dịch từ kiểm tra thủ công sang giám sát dựa trên dữ liệu không chỉ là xu hướng tất yếu, mà còn là cam kết đồng hành cùng doanh nghiệp, hướng tới mục tiêu phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.
Lam Giang - Hà Chi